گزارش ویژه دبستان / بررسی تاریخ انتخابات ریاست جمهوری در ایران
گزارش ویژه دبستان
یادداشت ویژه دبستان
یادداشت ویژه دبستان / سالمرگ شیخ فضل الله
 
 
 
 

بازارچه





ریاست با رای جمهور

  گزارش ویژه دبستان / بررسی  تاریخ انتخابات ریاست جمهوری در ایران  

 ریاست با رای جمهور 
 



  دبستان - پارسا دلاور  نخستین انتخابات ریاست جمهوری در جمهوری اسلامی 33 سال قبل در 5 بهمن برگزار شد.با گذشت بیش از سه دهه، نظری به تاریخ انتخابات ریاست جمهوری و سرگذشت روسای جمهور حقایق بسیاری را آشکار و تاریخ جمهوریت نظام را روایت می کند.

"دبستان"، در گزارش پیش رو به بهانه برگزاری یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری،نقبی خواهد زد به آنچه در 11 دوره پیشین این انتخابات گذشته است .

در 11 دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران در طول 38 سال ابوالحسن بنی صدر،محمدعلی رجایی،سیدعلی خامنه ای،اکبر هاشمی رفسنجانی،سیدمحمد خاتمی ، محمود احمدی نژاد و حسن روحانی بعنوان رییس جمهور از جانب مردم برگزیده شدند.

از این 8 نفر سرنوشت بنی صدر حذف از حلقه نظام و پیوستن به حلقه انحراف و فرار از کشور،سرنوشت محمدعلی رجایی تنها یک ماه پس از ریاست جمهوری، شهادت طی یک عملیات تروریستی، سرنوشت سیدعلی خامنه ای رهبری انقلاب اسلامی پس از درگذشت امام خمینی،سرنوشت اکبر هاشمی رفسنجانی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و ریاست مجلس خبرگان و شکست در انتخابات نهم ریاست جمهوری و رد صلاحیت در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و مرگ نابهنگام در زمستان 95 ،سرنوشت سیدمحمد خاتمی حذف از حلقه نظام به اتهام فتنه گری و سرنوشت محمود احمدی نژاد نیز با دو دوره ریاست جمهوری عدم تایید حضور دوباره او در قدرت توسط رهبر انقلاب بود.

 



 دوره اول - سال 1358

»حضور محترم حضرت‌آیت‌الله العظمی امام روح‌الله ‌الموسوی الخمینی دامت‌برکاته، باکمال احترام معروض می‌دارد پیرو توضیحات مکرر گذشته و نظر به اینکه دخالت ها، مزاحمت ها، مخالفت ها و اختلاف نظرها، انجام وظایف محوله و ادامه مسوولیت را برای همکاران و اینجانب مدتی است غیر ممکن ساخته و در شرایط تاریخی حساس حاضر نجات مملکت و به ثمر رساندن انقلاب بدون وحدت کلمه و وحدت مدیریت میسر نمی‌باشد، بدین وسیله استعفای خود را تقدیم می‌دارد...»،مهندس مهدی بازرگان پس از 9ماه نخست وزیری اینگونه دلایل استعفای خود را اعلام کرد تا با پایان کار او دولت موقت نیز منحل شود.

امام خمینی نیز ضمن موافقت با درخواست استعفای بازرگان،3وظیفه را بدین شرح بر عهده شورای انقلاب نهادند:


1. تهیه مقدمات همه پرسی قانون اساسی

2. تهیه مقدمات انتخابات مجلس شورای ملی

3. تهیه مقدمات تعیین رئیس جمهوری


شورای انقلاب در حالی مقدمات برگزاری نخستین انتخابات ریاست جمهوری ایران را فراهم می آورد که 124نفر کاندید ریاست جمهوری ثبت نام کردند.در این میان اما رهبر سازمان مجاهدین خلق نخستین رد صلاحیت شده تاریخ انتخابات ریاست جمهوری ایران لقب گرفت.


مسعود رجوی به دلیل عدم التزام به قانون اساسی رد صلاحیت شد و اجازه حضور در میان کاندیدهای ریاست جمهوری را پیدا نکرد.از 123 نفر دیگر 10 نفر پیش از برگزاری انتخابات انصراف خود را اعلام کردند و 18نفر نیز رد صلاحیت شدند. در این میان کسی چون جلال الدین فارسی که نامزد حزب جمهوری اسلامی بود با افشاگری شیخ علی تهرانی بر علیه او و مشخص شدن ملیت افغانی او مجبور به کناره گیری از نامزدی شد. در نهایت 96 نفر در روز انتخابات به رقابت پای به میدان رقابت نهادند.

از شناخته شده ترین چهاره های آن انتخابات می توان به ابوالحسن بنی صدر، صادق قطب زاده، صادق خلخالی، حسن حبیبی، داریوش فروهر، صادق طباطبایی و دریادار احمد مدنی اشاره کرد.

در این انتخابات ابوالحسن بنی صدر مورد حمایت جامعه روحانیت مبارز بود و سرانجام نیز با کسب ۷۶ درصد آرا بعنوان نخستین رییس جمهور ایران برگزیده شد.

۱۰ میلیون و ۷۰۹ هزار و ۳۳۰ نفر از مردم ایران در 5بهمن 1358 کسی را به ریاست جمهوری برگزیدند که چندی بعد نخستین "منحرف" از نظام لقب گرفت و راهی بجز گریز از وطن پیش رو نیافت.

از دیگر نامزدهای سرشناس آن انتخابات،داریوش فروهر در پاییز 77 و در جریان قتلهای زنجیره ای سلاخی شد،احمد مدنی به اتهام ارتباط با امریکا ناچار به گریز از کشور شد و در امریکا جان باخت وصادق قطب زاده به دلیل اتهام تدارک ترور امام خمینی،تیرباران شد.

نتایج نهایی نخستین انتخابات ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 

تعداد نامزدها: ۱۲۴ نفر

 نامزدهای نهایی: ۹۵ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۲۰ میلیون و ۹۹۳ هزار و ۶۴۳ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۱۴ میلیون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر

 درصد مشارکت: ۶۷.۴ درصد

============================

ابوالحسن بنی‌صدر رأی ۱۰.۷۰۹.۳۳۰

سید احمد مدنی رأی ۲.۲۲۴.۵۵۴

حسن حبیبی رأی ۶۷۴.۸۵۹

داریوش فروهر رأی ۱۳۳.۴۷۸

صادق طباطبایی رأی ۱۱۴.۷۷۶

کاظم سامی رأی ۸۹.۲۲۰

صادق قطب زاده رأی ۴۸.۵۴۷

بقیه کاندیداها رأی ۲.۱۱۰

 

 دوره دوم - سال 1360 


2ماه از عزل نخستین رییس جمهور ایران نگذشته بود که دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری در کشور برگزار شد.در این دوره تعداد نامزدها به 71نفر کاهش پیدا کرده بود اما با حضور سخت موثر شورای نگهبان در جریان تایید صلاحیت نامزدها،حاصل آن شد که 97درصد آنها رد صلاحیت شوند و تنها 4 نفر مجال حضور در رقابت را بیابند.

محمدعلی رجایی،عباس شیبانی،علی اکبر پرورش و حبیب الله عسگر اولادی مسلمان، کاندیدهای نهایی بودند که همانگونه که پیش بینی می شد نخست وزیر دولت اول یعنی محمدعلی رجایی پیروز انتخابات لقب گرفت.

۱۲ میلیون و ۷۷۰ هزار و ۵۰ نفر رجایی را به ریاست جمهوری برگزیدند اما دومین رییس جمهور ایران کمتر از یکماه بر این مسند تکیه زد و در 8 شهریور 60 قربانی یک عملیات تروریستی شد و به همراه نخست وزیر خود محمدجواد باهنر به شهادت رسید.


از دیگر نامزدهای سرشناس آن انتخابات،داریوش فروهر در پاییز 77 و در جریان قتلهای زنجیره ای سلاخی شد،احمد مدنی به اتهام ارتباط با امریکا ناچار به گریز از کشور شد و در امریکا جان باخت وصادق قطب زاده به دلیل اتهام تدارک ترور امام خمینی،تیرباران شد.

نتایج نهایی دومین انتخابات ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 تعداد نامزدها: ۷۱ نفر

 تایید صلاحیت شدگان: ۴ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۲۲ میلیون و ۶۸۷ هزار و ۱۷ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۱۴ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۸۰۳ نفر

درصد مشارکت: ۶۴.۲ درصد

 

 دوره سوم - سال 1360 


کشور در گیر و دار جنگ تحمیلی بود و دو رییس جمهور در کمتر از 3سال پس از پیروزی جمهوری اسلامی، کرسی مهم ترین پست سیاسی کشور را ترک کرده بودند. سومین انتخابات ریاست جمهوری در حالی آماده برگزاری می شد که بازهم از تعداد نامزدهای ثبت نام کننده کاسته شد.

در این انتخابات 46نفر ثبت نام کردند که صلاحیت 91درصد از این جمع توسط شورای نگهبان مورد تایید قرار نگرفت.

آیت الله خامنه ای،سیدرضا زواره ای،علی اکبر پرورش و حسن غفوری فر در حالی راهی رقابت نهایی شدند که آیت الله مهدوی کنی نیز که در میان نامزدهای ثبت نام کننده حضور داشت پیش از برگزاری انتخابات اعلام انصراف کرد.

حضور دبیر کل حزب جمهوری اسلامی در این دوره از انتخابات از این جهت حائز اهمیت بود که او نخستین روحانی بود که در تاریخ انتخابات ریاست جمهوری ایران اعلام حضور می کرد.

در دهم مهرماه 1360،  ۱۵میلیون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ نفر به آیت الله خامنه ای رای مثبت داده و ایشان را به بعنوان سومین رییس جمهور کشور برگزیدند تا زان پس ریاست جمهوری روحانیون 24 سال در کشور تداوم بیابد.

نتایج نهایی سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 تعداد نامزدها: ۴۶ نفر

 تایید صلاحیت شدگان: ۴ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۲۲ میلیون و ۶۸۷ هزار و ۱۷ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۱۶ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۷۱۷ نفر

 درصد مشارکت: ۷۴.۲ درصد

=========================

سیدعلی خامنه ای 15905987 رای

 اکبر پرورش با ۳۳۸۲۹۴ رای

رضا زواره ای با ۷۷۷۹۸ رای

حسن غفوری فرد با ۶۱۸۰۵ رای


 

 دوره چهارم - سال 1364 


دوره سوم ریاست جمهوری،نخستین دوره 4ساله ریاست جمهوری در کشور بود.انتخابات دوره چهارم ریاست جمهوری در حالی برگزار می شد که از یک سو حلقه احزاب سیاسی فعال در کشور روز به روز تنگ و تنگتر و از دیگر سو دامنه نظارت و اعمال نظر شورای نگهبان در خصوص بررسی صلاحیت نامزدها روز به روز وسیع تر می شد.

در این دوره از میان 50 نفر ثبت نام کننده بعنوان نامزد ریاست جمهوری،شورای نگهبان صلاحیت 47نفر را رد کرد.اما چهره سرشناس رد صلاحیت شدگان نخست وزیر دولت موقت بود.

بدین ترتیب مهدی بازرگان نیز به صورت رسمی جز منحرفین از نظام لقب گرفت و تا آخر عمر از حلقه نظام کنار گذاشته شد.

انتخابات در۲۵ مرداد سال ۶۴ در حالی برگزار شد که رییس جمهور وقت باردیگر پیروز رقابت با رقبای نه چندان تاثیرگذار خود لقب گرفت.

۱۲ میلیون و ۲۰۵ هزار و ۱۲ نفر باردیگر آیت الله خامنه ای را به ریاست جمهوری برگزیدند.فرزند آیت الله کاشانی و حبیب الله عسگراولادی مسلمان بعنوان دو رقیب آیت الله خامنه ای حتی پیش از برگزاری انتخابات خود نیز می دانستند که شانسی برای پیروزی نخواهند داشت.

نتایج نهایی انتخابات چهارمین دوره ریاست جمهوری بدین شرح بود:

- تعداد نامزدها: ۵۰ نفر

- تایید صلاحیت شدگان: ۳ نفر

- تعداد واجدان شرایط: ۲۵ میلیون و ۹۹۳ هزار و ۸۰۲ نفر

- تعداد رای دهندگان: ۱۴ میلیون و ۲۳۸ هزار و ۵۸۷ نفر

- درصد مشارکت: ۵۴.۷ درصد

====================================

سیدعلی خامنه ای ۱۲ میلیون و ۲۰۵ هزار و ۱۲ رای

محمود مصطفوی کاشانی یک میلیون و ۳۹۷ هزار و ۵۴۸ رای

حبیب الله عسگر اولادی مسلمان ۲۷۶ هزار و ۵۰۲ رای

 

 دوره پنجم - سال 1368 


دو ماه پس از درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی و در حالی که جنگ 8ساله نیز پایان یافته بود انتخابات پنجم ریاست جمهوری یکماه پیش از موعد مقرر برگزار شد.

شورای نگهبان رکورد ماندگاری را در این دوره خلق کرد و از میان 79 نامزدی که جهت تصدی پست ریاست جمهوری ثبت نام کرده بودند 77 نفر را رد صلاحیت کرد.علی اکبر هاشمی رفسنجانی و عباس شیبانی در ۶ مرداد ۶۸ رقابتی را آغاز کردند که برای شناختن چهره پیروز نیازی به در انتظار ماندن اعلام رسمی نتایج نبود.

هاشمی رفسنجانی با کسب 94% آرا بعنوان پنجمین رییس جمهور ایران معرفی شد تا با تغییر قانون اساسی کشور در همان سال و برچیده شدن نقش نخست وزیر،میدان اختیارات رییس جمهور وسعت فراوان تری پیدا کند.


نتایج نهایی انتخابات پنجمین دوره ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 

 تعداد نامزدها: ۷۹ نفر

 تایید صلاحیت شدگان: ۲ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۳۰ میلیون و ۱۳۹ هزار و ۵۹۸ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۱۶ میلیون و ۴۵۲ هزار و ۶۷۷ نفر

درصد مشارکت: ۵۴.۶ درصد

========================================

علی اکبر هاشمی رفسنجانی ۱۵ میلیون و ۵۵۰ هزار و ۵۲۸ رای


635    عباس شیبانی هزار و 165 رای

 

 دوره ششم - سال 1372 
 

هاشمی رفسنجانی رییس دولتی بود که 4سال نخست پس از جنگ 8 ساله را اداره می کرد.سالیانی که کم از سختی دوران جنگ نداشت و کشور می بایست راه سازندگی می پیمود.فعالیتهای پویای سیاسی که در دوران 8ساله جنگ چندان محلی از اعراب نداشت در دوره نخست زمامداری هاشمی نیز ادامه یافت.

اما با آغاز فعالیتهای انتخاباتی دوره ششم ریاست جمهوری،جامعه ایران اندک اندک تاثیرگذاری خود را در حوزه سیاست اعلام می کرد.در این راستا نشانه این بود که در این انتخابات وقتی شورای نگهبان طبق عادت مالوف بیش از 90% ثبت نام کنندگان را رد صلاحیت کرد حضور مردم در انتخابات به شدت با کاهش مواجه شد.

در این دوره از 128 نفر نامزد،شورای نگهبان صلاحیت 124 نفر را رد کرد و رییس جمهور وقت با رییس دانشگاه آزاد و استاندار تهران که منصوبان او بودند و البته با احمد توکلی به رقابت پرداخت.

در این دوره از انتخابات، شورای نگهبان نظارت استصوابی را نیز اعمال کرد تا تنور رد صلاحیت ها داغ تر از پیش شود.

در 21خرداد 1372 از ۳۳ میلیون نفر واجد شرایط حضور در انتخابات تنها  ۱۶میلیون و 769 هزار نفر رای خود را به صندوق ها انداختند تا برای نخستین بار در تاریخ انتخابات ریاست جمهوری کشور،مشارکت 50درصدی رقم بخورد.

هاشمی رفسنجانی که پیروزی او در این دوره نیز قابل پیش بینی بود با ۱۰ میلیون و ۵۶۶ هزار و ۴۹۹ رای منتخب مردم لقب گرفت تا مسیر حرکت سیاستهای دولت سازندگی را 4سال دیگر نیز هموار کند.

احمد توکلی نیز با حدود 4میلیون رای برای نخستین بار در تاریخ انتخابات کشور بعنوان رقیبی شناخته شد که بیش از 3میلیون رای را به خود اختصاص می داد.

نتایج نهایی انتخابات ششمین دوره ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 تعداد نامزدها: ۱۲۸ نفر

تایید صلاحیت شدگان: ۴ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۳۳ میلیون و ۱۵۶ هزار و ۵۵ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۱۶ میلیون و ۷۶۹ هزار و ۷۸۷ نفر

درصد مشارکت: ۵۰.۵ درصد

========================================

علی اکبر هاشمی رفسنجانی ۱۰ میلیون و ۵۶۶ هزار و ۴۹۹ رای

احمد توکلی 4.026.879 رای

رجبعلی طاهری 114.776 رای

عبدالله جاسبی 89.780 رای

 

 دوره هفتم - سال  1376 


در واپسین روزهای دولت دوم هاشمی رفسنجانی،تعدادی از چهره های سیاسی کشور سخن از تغییر قانون اساسی در راستای امکان حضور دوباره هاشمی رفسنجانی در انتخابات داشتند،این جماعت در میان چهره های سیاسی کشور ردای ریاست جمهوری را برازنده قامت هیچ کس جز هاشمی نمی دانستند.

اما آنها نمی دانستند که تاریخ سیاسی ایران در آستانه تحولی تاثیرگذار قرار دارد به نام "دوم خرداد".

جناح موسوم به چپ که با رد صلاحیتهای گسترده در مجلس چهارم و پنجم مواجه شده بود هنوز با انتخابات "قهر" نکرده بود و در جریان فعالیتهای انتخاباتی ریاست جمهوری هفتم در پی یافتن گزینه موردنظر خود بود.

در همین راستا چهره هایی از مجمع روحانیون مبارز و سازمان مجاهدین انقلاب رو به سوی نخست وزیر هشت ساله نظام آوردند تا او را جهت حضور در انتخابات ریاست جمهوری آماده ورود به میدان کنند.اما پاسخ میرحسین موسوی "نه" بود.

آنها پس از ناامیدی از موسوی رو به سوی سیدی آوردند که هیاهوی وزارت ارشاد دولت هاشمی را رها کرده و به کنج کتابخانه ملی خزیده بود.

 سیدمحمد خاتمی عاقبت حاضر شد تا جناح چپ حاکمیت را در انتخابات ریاست جمهوری هفتم نمایندگی کند.او در حالی راهی رقابت با رییس مجلس چهارم و پنجم می شد که جناح راست یکپارچه در برابر او صف کشیده بودند.

در این انتخابات نیز شورای نگهبان از میان 238 نامزد تنها بر صلاحیت 4نفر مهر تایید نهاد تا رییس مجلس چهارم و پنجم،رییس کتابخانه ملی،رییس سازمان ثبت احوال و نخستین وزیر اطلاعات کشور در روز دوم خرداد 1376 نامشان بر برگه های رای ثبت شود.


۲۹ میلیون و ۷۶ هزار و70 نفر در این انتخابات شرکت کردند و شگفتی زمانی رقم خورد که پیش از زمان اعلام رسمی نتیجه انتخابات علی اکبر ناطق نوری با انتشار پیامی پیروزی در انتخابات را به خاتمی تبریک گفت.

۲۰ میلیون و ۸۸ هزار و ۳۳۸ نفر رای خود را به نام خاتمی و به کام اصلاحات به صندوق انداختند تا با شعار "سلام بر سه سید فاطمی / خمینی – خامنه ایخاتمی" حماسه دوم خرداد را در تاریخ ایران جاودانه کنند.

سالها بعد سران اصلاحات اعتراف کردند که خود نیز به هیچ وجه انتظار پیروزی در انتخابات را نداشتند چه رسد به کسب 20میلیون رای.

نتایج نهایی انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 تعداد نامزدها: ۲۳۸ نفر

 تایید صلاحیت شدگان: ۴ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۳۶ میلیون و ۴۶۶ هزار و ۴۸۷ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۲۹ میلیون و ۱۴۵ هزار و ۷۴۵ نفر

- درصد مشارکت: ۷۹.۹ درصد

==================================

سید محمد خاتمی ۲۰۰۷۸۱۷۸رای

علی‌اکبر ناطق نوری ۷۲۴۲۸۵۹ رای

رضا زواره‌ای ۷۷۱۴۶۰ رای

محمد محمدی ری‌شهری ۶۷۸۳۱ رای

 

 دوره هشتم - سال 1380 
 

فضای به شدت سیاسی کشور در 4سال دولت هفتم سبب شد تا انتخابات دوره هشتم ریاست جمهوری با بیشترین تعداد ثبت نام کننده جهت نامزدی در انتخابات و بیشترین تعداد تایید صلاحیت همراه باشد.

در این دوره 814 نفر اعلام نامزدی کردند که شورای نگهبان درهای تایید صلاحیت را به روی 10نفر از ایشان گشود.اما همین تعداد نیز کافی بود تا رکورد تعداد نامزدهای نهایی یک دوره انتخابات ریاست جمهوری شکسته شود.

خاتمی در حالی "با چشمان گریان" در ستاد انتخابات وزارت کشور جهت ثبت نام در این دوره از انتخابات حاضر شد که طیفهای تندرویی از اصلاح طلبها با شعار "عبور از خاتمی" خواستار عدم حضور دوباره او در انتخابات شده بودند.اما خاتمی در روز ثبت نام با چشمی گریان و بغضی در گلو گفت " در عاشقی گریز نباشد زسوز و ساز/ استاده‌ام چوشمع، مترسان زآتشم".

سیدمحمد خاتمی، احمد توکلی، علی شمخانی ، عبداله جاسبی ، محمود مصطفوی کاشانی، حسن غفوری فرد، منصور رضوی، شهاب الدین صدر، علی فلاحیان و مصطفی هاشمی طبا در روز 18خرداد 1380خود را در معرض آرا مردم قرار دادند تا باردیگر اکثریت قریب به اتفاق خاتمی را منتخب خود و رییس جمهور کشور اعلام کنند.


۲۱ میلیون و ۶۵۹ هزار و ۵۳ بار دیگر به خاتمی "آری" گفتند تا قطار اصلاحات از حرکت باز نماند،هرچند بسیاری در انتظار خروج این قطار از ریل بودند.

نتایج نهایی انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 تعداد نامزدها: ۸۱۴ نفر

 تایید صلاحیت شدگان: ۱۰ نفر

 تعداد واجدان شرایط: ۴۲ میلیون و ۱۷۰ هزار و ۲۳۰ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۲۸ میلیون و ۸۱ هزار و ۹۳۰ نفر

 درصد مشارکت: ۶۶.۶ درصد

 

 دوره نهم - سال 1384 
 

تب سوزان سیاست زدگی میراثی بود که با پایان دوران 8ساله ریاست جمهوری خاتمی در دولت های هفتم و هشتم،برای ایران به یادگار مانده بود.اگرچه اتفاقات مجلس ششم سبب شده بود بسیاری از چهره های سیاسی اصلاحات تا اطلاع ثانوی جهت حضور در مجلس و دولت با کارت قرمز نظام مواجه شوند،اما درخت اصلاحات آنقدر شاخ و برگ تولید کرده بود که در انتخابات ریاست جمهوری نهم نیز نشانی از نامزدهای اصلاح طلب بتوان یافت.

1014نفر راهی ستاد انتخابات وزارت کشور شدند و برای نامزدی در این انتخابات ثبت نام کردند.با اعلام نتایج بررسی صلاحیتها توسط شورای نگهبان مشخص شد که شورا تنها صلاحیت 6نفر را مورد تایید قرار داده است.

این 6نفر عبارت بودند از : اکبرهاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، مهدی کروبی رئیس مجلس ششم، محمود احمدی نژاد استاندار اردبیل در دولت هاشمی رفسنجانی و شهردار وقت تهران،محمدباقر قالیباف فرمانده وقت نیروی انتظامی،علی لاریجانی نماینده رهبر در شورای عالی امنیت ملی و رئیس صدا و سیما تا چند ماه قبل از انتخابات و محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران.

رییس سازمان تربیت بدنی و وزیر علوم دولت خاتمی از جمله رد صلاحیت شدگان در این دوره بودند.اعتراض جمعی از اصلاح طلبان و نامه رهبری به شورای نگهبان اما باعث شد تا صلاحیت این دونفر در ادامه مورد تایید قرار بگیرد.

پیش از برگزاری انتخابات محسن رضایی از این جمع جدا شد تا در روز 27خرداد 1384 هفت کاندید دیگر آرایی کسب کنند که برای نخستین بار انتخابات ریاست جمهوری در ایران را راهی مرحله دوم نماید.

نتیجه نهایی دوره نخست انتخابات نهم ریاست جمهوری بدین شرح بود:

هاشمی رفسنجانی با 6.16 میلیون نفر (21 درصد) نفر اول

محمود احمدی نژاد با 5.71 میلیون نفر (19.5درصد ) نفر دوم

مهدی کروبی با 5.07 میلیون نفر (17.3درصد) نفر سوم

محمدباقر قالیباف با 4.07میلیون نفر (13.9درصد ) نفر چهارم

مصطفی معین با 4.05میلیون نفر (13.8درصد) نفر پنجم

علی لاریجانی با 1.74 میلیون نفر (5.9 درصد) نفر ششم

 محسن مهرعلیزاده با 1.29 میلیون نفر (4/4 درصد ) نفر هفتم

=========================================

 تعداد واجدان شرایط: ۴۶ میلیون و ۷۶۸ هزار و ۴۱۸ نفر

 تعداد رای دهندگان: ۲۹ میلیون و ۴۰۰ هزار و ۸۵۷ نفر

 درصد مشارکت: ۶۲.۸ درصد


محمود احمدی نژاد در کمال شگفتی در کنار هاشمی رفسنجانی به دور دوم انتخابات راه یافت تا اعتراضات کروبی راه به جایی نبرده و پرونده اصلاح طلبان در این انتخابات بسته شود.

در رقابت های مرحله دوم بسیاری شانس اصلی پیروزی را هاشمی می دانستند اما فرجام آن شد که سوم تیرماه 84 را تاریخ سیاسی ایران هرگز  فراموش نکند.دکتر محمود احمدی نژاد در حالی در برابر هاشمی بیرق پیروزی برافراشت که مردم آنرا "مردی از جنس مردم" می دانستند.

در این روز یک پرونده دیگر نیز گویی بسته شد،پرونده سیاسی یکی از سیاسی ترین چهره های نظام.


۱۷ میلیون و ۲۴۸ هزار و ۷۸۲ نفر بیش از آنکه به احمدی نژاد "آری" بگویند به هاشمی "نه" گفتند.تا شهردار گمنام تهران رییس جمهور ایران شود.رییس جمهوری که در سالها بعد خالق داستان های فراوان بود.

نتیجه نهایی دوره دوم انتخابات نهم ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 

 تعداد رای دهندگان: ۲۷ میلیون و ۹۵۸ هزار و ۹۳۱ نفر

 درصد مشارکت: ۵۹.۸ درصد

 محمود احمدی نژاد ۱۷ میلیون و ۲۴۸ هزار و ۷۸۲ رای

 هاشمی رفسنجانی 10میلیون و 46هزار و 701 رای

 

 دور دهم -  سال 1388 


4 سال ریاست جمهوری احمدی نژاد با چالش های فراوانی همراه بود که اصلاح طلبان از این مسئله سود جسته و اعلام کردند که در انتخابات دهم ریاست جمهوری حضوری فعال خواهند داشت. در همین راستا سیدمحمد خاتمی پس از ماه ها با دست پس زدن و با پا پیش کشیدن در 20بهمن 1378 اعلام کرد "با جدیت حضور خود را در عرصه‌ انتخابات اعلام می‌کنم".

اما "جدیت" خاتمی تنها 36 روز به طول انجامید و او با اعلام حضور میرحسین موسوی در انتخابات،کناره گیری خود را در 26اسفند همان سال اعلام کرد.

در دیگر سو میرحسین موسوی پس از 20سال دوری مطلق از فعالیتهای اجرایی و سیاسی پا به میدان رقابت با محمود احمدی نژاد نهاد.مهدی کروبی نیز که خود را زخم خورده انتخابات دوره گذشته می دانست در فاصله 4سال زمامداری احمدی نژاد با تاسیس و تقویت حزب اعتماد ملی و فعالیتهای رسانه ای چشمگیر سودای پیروزی در انتخابات دهم را در سر داشت.

در این دوره از انتخابات 457 نامزد ثبت نام کردند که میدان رقابت از سوی شورای نگهبان تنها به 4نفر سپرده شد.

محمود احمدی نژاد،مهدی کروبی،میرحسین موسوی و محسن رضایی در پرحاشیه ترین انتخابات تاریخ جمهوری اسلامی بعنوان نامزد حضور داشتند.

نامزدهایی که در مناظرات تلویزیونی پیش از انتخابات صحنه های شگفت انگیزی در راه کسب قدرت خلق کردند.افشاگری های احمدی نژاد در آن مناظره ها آتش هیجان رقابتهای آن انتخابات را شعله ور کرد.

سرانجام در 22خرداد 1388 حدود 40 میلیون نفر ( ۳۹٫۱۶۵٫۱۹۱) به پای صندوق های رای رفتند و طبق آمار وزارت کشور محمود احمدی نژاد با 24میلیون و 527هزار و 516 رای باردیگر به ریاست جمهوری ایران برگزیده شد.

نتیجه نهایی انتخابات دهم ریاست جمهوری بدین شرح بود:

 

 تعداد نامزدها: 457 نفر

 تایید صلاحیت شدگان: 4نفر

تعداد واجدان شرایط: ۴۶ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر

 تعداد شرکت کنندگان: 39میلیون و 165هزار و 191 نفر

 میزان مشارکت: 82 درصد

=================================

محمود احمدی نژاد: ۲۴٬۵۲۷٬۵۱۶ رای

میرحسین موسوی: ۱۳٬۲۱۶٬۴۱۱ رای

محسن رضایی: ۶۷۸٬۲۴۰ رای

مهدی کروبی: ۳۳۳٬۶۳۵ رای

آرا باطله: ۴۰۹٬۳۸۹

 

 دور یازدهم - سال  1392   

 دوران 8 ساله ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد از منظر قانونی به پیان رسیده بود اما احمدی نژاد را هنوز رویای ادامه حضور در قدرت در سر بود.

این رویا با تصمیمی اشتباه از جانب او اما بدل به کابوسی شد برای "احمدی نژادی هایی" که دیگر هرگز امکان قرار گرفتن آنها در اردوگاه اصولگرایان نیز وجود نداشت.

این انتخاب اشتباه عبارت بود از معرفی اسفندیار رحیم مشایی بعنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری دهم که احتمال رد صلاحیت او از جانب شورای نگهبان بسیار بالا بود و سرانجام جامه تحقق نیز بر تن کرد.

اما نقش آفرینی حیرت انگیز شورای نگهبان در این انتخابات در دیگر جای رقم خورد.

اصلاح طلبان که رهبران خود را محبوس و محصور و منوع الفعالیت می یافتند، دست به دامن هاشمی رفسنجانی شدند تا در پناه او ابتدا بتوانند از سد ِ سدید ِ شورای نگهبان و پس از آن از رقبای انتخاباتی عبور کرده و باردیگر طعم حضور در قدرت را بچشند.

قدرتی که با بی تدبیری محض ِ آنها در تحصن نمایندگان مجلس ششم، عملا و علنا در نظام جمهوری اسلامی بر آنها حرام اعلام شده بود.

شورای نگهبان اما در شرایطی که فرزندان هاشمی برای او حاشیه های فراوانی رقم زده و راهی زندان نیز شده بودند، در اقدامی حیرت انگیز صلاحیت اویی را برای نامزدی در انتخابات یازدهم ریاست جمهوری کرد که ؛ 9 سال رئیس مجلس شورای اسلامی و 8 سال رئیس جمهور کشور بود.

با خروج هاشمی رفسنجانی از عرصه رقابتهای انتخاباتی، او عبای حمایت خود را بر دوشتنها روحانی ِ حاضر در این میدان یعنی حسن روحانی انداخت.

روحانی که در فضای آن انتخابات بواسطه حضور گسترده در دوران اصلاحات در ماجرای پرونده هسته ای، ملقب به "شیخ دیپلماتیک" شده بود، در آن دوران تاکید فراوان داشت بر حل و ختم ماجرای پرونده هسته ای ایران که به یکی از مهم ترین مسائل و مصائب کشور بدل شده بود.

این وجه از تاکیدات روحانی از یک سو و در دیگر سو انشقاق و پراکندگی اصولگرایان باعث شد که سبد رای روحانی از یک سو پُر و سبد آراء اصولگرایان میان باقر قالیباف،سعید جلیلی،محسن رضایی و علی اکبر ولایتی تقسیم شود.

نتیجه ی این رقابت در نهایت پیروزی حسن روحانی و نشستن او بر مسند ریاست جمهوری شد.

دولت روحانی همانگونه که انتظار می رفت در 3 سال نخست فعالیت خود بیش از هرچیز بر دو مسئله تاکید داشت ؛

1: عواقب و توابع بحران زا و سخت تحریم ها درباره پرونده هسته ای برای ایران

2: عواقب و توابع سوء مدیریت در دولت 8 ساله محمود احمدی نژاد


نتایج انتخابات یازدهم ریاست جمهوری اینگوه رقم خورد :

 

کل آراء مأخوذه 36704156

حسن روحانی؛ 18613329

محمدباقر قالیباف؛ 6077292

سعید جلیلی؛ 4168946

محسن رضایی؛ 3884412

علی‌اکبر ولایتی؛ 2268753

سیدمحمد غرضی؛446015